ماده 48 قانون مالیات مستقیم

ساده‌سازی مادۀ ۴۸ ق م م :                                                            مدت زمان مطالعه: چهار دقیقه

از‌جمله مالیات‌هایی که در کسب‌و‌کار‌ها برای اشخاص حقوقی پیش‌بینی شده‌، مالیات بر سرمایۀ شرکت‌های تجاریه.

اگر بخوایم انواع شرکتهای تجاری رو بشناسیم باید ماده 20 قانون تجارت رو مطالعه کنیم که بر اساس این ماده ما هفت مدل شرکت تجاری داریم با عنوان های:شرکت سهامی، تضامنی، با مسئولیت محدود، مختلط سهامی، مختلط غیرسهامی، نسبی و نهایتا شرکت تعاونی تولید و مصرف.

هر شرکتی در زمان ثبتش یه سرمایه اولیه داره، حالا طبق ماده 48 همه این شرکت ها اعم ازدولتی و غیر دولتی، بجز شرکت‌های تعاونی، وظیفه دارن نهایتاً تا ۲ ماه از تاریخ ثبت، نیم در هزار سرمایه ثبت‌شده خودشون رو به ادارۀ دارائی پرداخت کنن که به این مالیات، مالیات حق تمبر سرمایه شرکت هم میگن.

بعنوان مثال شرکت سهامی ژینا در تاریخ 1401/2/1 ثبت شده و  سرمایه ثبت شده اش هم 50/000/000 ریال،اگه بخوایم مالیات حق تمبرش رو محاسبه کنیم باید مبلغ 50/000/000 ریال رو در 0/0005(نیم در هزار) ضرب کنیم که مالیاتش میشه25/000ریال ، نهایتا هم باید این مبلغ مالیات رو تا تاریخ 1401/4/1 به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنه.

اینجا یه نکته ای وجود داره و اونم اینه که  به تاریخ ثبت مد نظر  قانون  باید دقت کنیم  که منظورش تاریخ امضای دفاتر در دفتر ثبت شرکت‌هاس نه تاریخ درج در روزنامۀ رسمی.

تبصرۀ مادۀ ۴۸:

یه زمان پیش میاد که شرکتها برای تامین منابع مالی مورد نیازشون یا اصلاح ساختار مالی و یا گسترش فعالیتشون اقدام به افزایش سرمایه میکنن. سازمان امور مالیاتی هم میگه در صورتی که یه شرکت سرمایه اش رو افزایش بده من باز طبق  ماده 48 ازش مالیات میگیرم و باید به نسبت افزایشی که در سرمایه داشته مالیاتش رو پرداخت کنه.

حالا یه زمانی هم پیش میاد که شرکت کاهش سرمایه میده( بنا به دلایل مختلف این کاهش سرمایه از طرف شرکت میتونه اجباری یا اختیاری باشه)، تو این حالت سازمان مالیاتی کاری به شرکت نداره تا زمانی که بخواد مجدد افزایش سرمایه بده!

خب این یعنی چی؟! مثلا شرکتی که  قبلا کاهش سرمایه داشته وبعد از اون مجدد افزایش سرمایه داده باید مالیات پرداخت کنه؟مالیاتش چطور محاسبه میشه؟!

سازمان امور مالیاتی جواب این سوال رو تو تبصره ماده 48 قانون مالیاتهای مستقیم به ما داده که میگه: تو این شرایط شرکت رو به میزان مالیات پرداختی اولیه، مشمول مالیات مجدد نمیکنم ولی نسبت‌به مابه‌ازا باید مالیاتش رو محاسبه و پرداخت کنه. درواقع اون میزان کاهش سرمایه رو در محاسبات مالیات وارد نمیکنه و ما باید مبنا محاسبات رو آخرین رقم افزایش سرمایه در نظر بگیریم.

یه مثال میزنیم برای درک بهترمطلب:

فرض میکنیم شرکت سهامی خاص آرا سرمایۀ ثبت‌شده اش 100/000/000 ریال که مالیات  حق تمبرش رو هم پرداخت کرده، دراوایل سال 1399 سرمایه‌اش رو  به مبلغ150/000/000 ریال افزایش میده، بعد طی سال سرمایه اش رو به مبلغ 50/000/000 ریال کاهش میده ومجدد تو اردیبهشت 1400افزایش سرمایه ای به مبلغ 250/000/000 ریال داشته، حالا با فرض اینکه‌ پرداخت‌ها همه در موعد مقرر ۲ ماه انجام شده باشه میخواییم مالیات حق تمبر افزایش سرمایه اش رو در مراحل مختلف حساب کنیم:

۱_خب اول میایم مالیات سرمایۀ ثبت‌شده اولیه اش رو بدست میاریم :

100/000/000 * 0/0005 = 50/000

۲_چون شرکت افزایش سرمایه در ابتدای سال99 داشته  پس مالیات این مرحله هم باید محاسبه بشه:

(100/000/000 – 150/000/000) * 0/0005 = 25/000

۳_حالا تو سال 1400 افزایش سرمایه دیگه ای  داشته که این افزایش بعد از یه کاهش سرمایه بوده، تو این حالت ما به مبلغ کاهش سرمایه توجه نمیکنیم و برای محاسبه مابه ازا ،آخرین رقم افزایش سرمایه رو ملاک قرار میدیم  و به شکل زیر مالیاتش رو محاسبه میکنیم:

(150/000/000 – 250/000/000 ) * 0/00005 = 50/000